Varianten procesbenadering

Logo CORA.png

In de literatuur komen diverse varianten voor. Op de themapagina Business Process Management (BPM) wordt al een en ander beschreven over business proces management en de granulariteit van processen zoals die bijvoorbeeld door Bayens en Tönissen wordt gedefinieerd:

Figuur A: Processen volgens Guido Bayens & Hans Tönissen


Figuur A: Processen volgens Guido Bayens & Hans Tönissen

Een andere benadering is die van Gerrit-Jan Obers & Ko Achterberg waarin de benamingen bedrijfsproces en werkproces niet voorkomen, maar wel expliciet onderscheid wordt gemaakt tussen ketenproces en procesketen:

Figuur B: Processen volgens Gerrit-Jan Obers & Ko Achterberg


Figuur B: Processen volgens Gerrit-Jan Obers & Ko Achterberg


Samenhang van processen en bedrijfsfuncties

De hiërarchie van processen is relevant om de samenhang tussen processen en bedrijfsfuncties aan te brengen en daarmee de onderlegger voor digitalisering te leggen. Als voorbeeld nemen we hier de benadering zoals Bayens en Tönissen beschrijven want zij leggen heel helder uit waarom bedrijfsfuncties toegevoegde waarde hebben in de IT-architectuur:
Figuur C: Samenhang tussen diensten, functies, processen en organisatie
Figuur C: Samenhang tussen diensten, functies, processen en organisatie


Het bedrijfsfunctiemodel geeft de hoofdlijnen van de informatiehuishouding weer. Kijkend naar alleen het te automatiseren deel van de informatiehuishouding, dan wordt daarvoor het informatiedomeinmodel opgesteld, als afgeleide van het bedrijfsfunctiemodel. Daarbinnen worden afzonderlijke of clusters applicaties onderkend. Applicaties respecteren daarmee de grenzen van de onderliggende bedrijfsfuncties. Men kan ook zeggen: applicaties werken niet over de grenzen van bedrijfsfuncties heen. Daarvoor komen services in aanmerking. Met andere woorden: de functionaliteit van applicaties past binnen de onderkende (hoofd)bedrijfsfunctie.

CORA brengt bovendien een sterk verband aan tussen processen en de producten en diensten. Daarmee is een directe koppeling te maken tussen een dienst, de verantwoordelijke (hoofd)bedrijfsfunctie, het bedrijfsproces waarmee de dienst wordt gerealiseerd en de IT en data die daarvoor nodig is.

Doordat de hiërarchie van CORA processen direct is gerelateerd aan de hiërarchie van producten en diensten, is de matrixachtige verhouding in CORA pas zichtbaar op het niveau van procesketen (hoofdbedrijfsfunctie overstijgende processen). We zien namelijk dat in een service-geörienteerde applicatie strategie behoefte ontstaat om de applicatie services van een best-of-breed landschap te lokaliseren. Dat kan zich namelijk al binnen één bedrijf voordoen.


Verschillen CORA proceshiërarchie t.o.v. andere procesbenaderingen

De definities die hierbij gehanteerd worden zijn relevant om te vergelijken:

  • CORA: Een bedrijfsproces is een geordende reeks werkprocessen die onder verantwoordelijkheid van één organisatie wordt uitgevoerd met als doel een dienst te leveren aan een afnemer en die wordt gestart door een specifieke gebeurtenis.
  • Thönissen/Bayens: Een bedrijfsproces is een geordende reeks werkprocessen die binnen één organisatie wordt uitgevoerd met als doel een (combinatie van) dienst(en) te leveren aan een externe klant.
  • CORA: 
    • Een bedrijfsproces levert een eenduidige dienst (geen composiet)
    • Voor een eenduidig resultaat zijn vaak gelijkwaardige capabilities nodig: daarom lopen in CORA bedrijfsprocessen en bedrijfsfuncties vaak gelijk op
    • Als je te maken hebt met meerdere (ongelijkvormige) diensten heb je dus te maken met meerdere bedrijfsprocessen, de levering van die (ongelijkvormige) set diensten vindt dan plaats met een procesketen van werkprocessen (uit verschillende bedrijfsprocessen)
    • Werkprocessen zijn vaak herbruikbaar binnen verschillende procesketens
  • CORA: Een procesketen is een samenwerking van meerdere organisaties of organisatieonderdelen met elk een eigen verantwoordelijkheid die de levering van een of meer samenhangende diensten aan een klant realiseert. CORA staat een keten dus ook toe binnen de begrenzing van een organisatie.
  • Vaak wordt een keten gezien als een keten van organisaties. CORA ziet een keten als een keten van gecorreleerde resultaten. De resultaten zijn leidend. De organisaties en de IT ondersteunen het proces voor de realisatie van de resultaten. De wijze waarop het proces door organisatieonderdelen resp. door verschillende organisaties wordt ondersteund is afhankelijk van de benodigde capabilities en keuzes in de sourcing.
  • Als ketens onderling gecorreleerde heterogene resultaten leveren, is sprake van een (besturings-)scenario van werk- en bedrijfsprocessen die tot een relevante verzameling van eindresultaten leidt die in onderling verband bestuurd moeten worden. Het scenario is een besturingsmechanisme voor de realisatie van de gecorreleerde deelresultaten. De besturing van bijvoorbeeld de verhuur-mutatieprocesketen is voor corporaties relevant omdat die de totale doorlooptijd bepaalt en daarmee de leegstand. Binnen het scenario worden verschillende diensten aan verschillende klanten geleverd (opzegging aan vertrekkende huurder, onderhoud aan de corporatie, nieuwe verhuring aan de nieuwe huurder).
  • Een procesketen of een stuurscenario over meerdere organisaties heeft ook ten doel om de sturing op de realisatie van de (deel)resultaten te borgen. Een proces is een vorm van sturing op het resultaat.
  • Om de keten meetbaar te maken heb je indicatoren op alle deelresultaten nodig, ongeacht of die door de interne of door externe organisaties geleverd worden.
  • De manier waarop je het proces sourced is niet relevant voor begin en eind van het proces, dat wordt bepaald door wat nodig is om een resultaat te leveren.




Logo CORA.png